تاریخچه کوتاه بریج Floyd Rose

اگر گیتاریست باشید، احتمالاً تا به امروز حداقل یک بار تجربه نوازندگی با یک گیتار الکتریک مجهز به بریج ویبراتو از نوع فلوید رز (Floyd Rose) را داشته‌اید؛ اما آیا می‌دانید که این بریج چگونه متولد شده است و فردی که آن را اختراع کرده است، چه کسی بوده است؟

افراد معدودی در دنیا وجود دارند که خدمات و نوآوری‌هایشان در دنیای گیتار به اندازه فلوید دی رز (Floyd D Rose) ماندگار بوده باشد؛ فردی که تأثیری عمیق بر شکل نوازندگی گیتار گذاشته است.

فلوید نیز همچون بسیاری دیگر از مخترعان حوزه موسیقی، پیش از این‌که به دنیای ساخت و اختراع قطعات ساز وارد شود، خود یک موزیسین حرفه‌ای بود. اما برخلاف بسیاری از افرادی که پس از ورود به دنیای تولید ساز، با نوازندگی و اجرای موسیقی خداحافظی کردند، او کماکان به فعالیت در گروه‌های موسیقی گوناگون ادامه داد که مهم‌ترین آنها را می‌توان گروه موسیقی هارد راک موسوم به Q5 دانست؛ گروهی که فلوید دی رز در دهه هشتاد میلادی با آن به همکاری مشغول بود. اما مهم‌ترین نقش فلوید در دنیای گیتار، به پیش از این و دهه هفتاد میلادی بازمی‌گردد.

دهه هفتاد، دورانی پررونق برای غول‌های تولیدکننده گیتار الکتریک، یعنی گیبسون (Gibson) و فندر (Fender) نبود. در این دوران، کمپانی فندر تحت مالکیت شرکت رسانه‌ای سی‌بی‌اس (CBS) قرار داشت و گیبسون نیز به تصاحب نورلین (Norlin) درآمده بود؛ مالکانی که کیفیت محصولات این برندها را اولویت خود نمی‌دانستند و به‌دنبال همین امر نیز طی این سال‌ها، افتی مشهود در کیفیت ساخت گیتارهای این شرکت‌ها رخ داده بود. شرایط در این دوران به‌شکلی شده بود که شرکت‌های دیگر، نمونه‌هایی کپی از گیتارهای این کمپانی‌ها می‌ساختند که قیمتی بسیار پایین‌تر داشتند و درعین‌حال، بعضاً از لحاظ کیفیت از نمونه‌های اصلی خود بهتر بودند!

این اتفاقات، دلایل و تبعات بسیاری در دنیای گیتار الکتریک داشت؛ اما حقیقتی که نمی‌توان انکار کرد، این بود که موزیسین‌های حرفه‌ای در آن زمان، از جمله فلوید دی رز، با مشکلات جدی در زمینه پایداری عملکرد و کوک سازهای خود دست‌وپنجه نرم می‌کردند.

در اوایل این دهه تاریک، فلوید رز از یک گیتار استرتوکستر (Stratocaster) ساخت سال ۱۹۶۳ در اجراهای خود استفاده می‌کرد که دسته آن به یک استرت ساخت سال ۱۹۵۷ تعلق داشت. او سعی داشت شبیه به الگوهای خود، یعنی ستارگانی همچون جیمی هندریکس (Jimi Hendrix) و ریچی بلکمور (Ritchie Blackmore) نوازندگی کند؛ اما به دلیل استفاده شدید از ومی بار، مکرراً بازوی ترمولوی گیتار خود را می‌شکست و تقریباً هر هفته نیاز به تعویض آن داشت! همچنین وقتی او از بازوی ترمولوی استرتوکستر خود استفاده می‌کرد، کوک ساز به‌سرعت به هم می‌خورد.

در نتیجه، او تصمیم گرفت یک بازوی ترمولوی مخصوص از جنس فولاد بسازد و در کنار آن، شش پیچ نگهدارنده بریج بر روی بدنه استرتوکستر را نیز کمی شل کرد تا بازه بِند و تغییر نت را افزایش دهد. اما همان‌طور که می‌دانید، هرچه بیشتر سیم‌ها را از نقطه بریج بکشید، پایداری کوک کمتری نیز در ساز خود تجربه می‌کنید.

مشکلات نات و پایداری کوک

فلوید رز پس از مدتی دریافت که دلیل پایداری کوک پایین استرتوکسترش، به نات آن مربوط می‌شود. او وقتی که سیم‌های ساز را می‌کشید، متوجه می‌شد که هر سیم در نات حرکت می‌کند و برخی اوقات در شیار آن گیر می‌کند. این اتفاق باعث می‌شد که کوک سیم گیتار تغییر کند. او با درک این مشکل، به این فکر افتاد که اگر بتواند کاری کند سیم در جای خود در نات قفل شود، دیگر به دلیل استفاده از بازوی ترمولو، با مشکل پایداری کوک مواجه نخواهد شد.

اولین تلاش فلوید برای نگه داشتن سیم‌ها در سر جای‌شان در نات، با استفاده از چسبی موسوم به کریزی گلو (Krazy Glue) انجام شد. شاید این ایده در نگاه اول دیوانه‌وار به نظر برسد؛ اما همین ایده بد، نتایجی خوب داشت و مؤثر واقع شد. البته تا حدی! اما به هر حال، نتیجه این کار موجب شد که فلوید به‌شکل جدی‌تر در صدد قفل کردن سیم‌های ساز در محدوده نات برآید.

فلوید رز در کنار کار به‌عنوان موزیسین، روزها در یک جواهرسازی مشغول به کار بود و به‌دنبال این امر، به ابزارها، ماشین‌ها و وسایل جواهرسازی که برای برش و شکل‌دهی به سنگ‌های قیمتی مورد استفاده قرار می‌گیرند، دسترسی داشت. با این‌که این ابزارها برای کار با فلزات طراحی نشده بودند، اما رز توانست با استفاده از آنها، یک نات از جنس آلیاژ برنج بسازد که دارای سه گیره روی خود بود و به‌وسیله این گیره‌ها، سیم‌ها را به‌طور کامل در خود قفل می‌کرد.

این نات قفل‌شونده به‌حدی خوب کار کرد که فلوید توانست والدین خود را قانع کند تا حدود ۶۰۰ دلار به او برای توسعه این ایده قرض دهند. در سال ۱۹۷۶، رز این پول را به یک کارگاه تراشکاری و ساخت فلزات پرداخت کرد تا بر اساس نمونه‌های اولیه و آزمایشی او، اولین نسخه از سیستم ترمولوی قفل‌شونده فلوید رز را به تولید برساند. نخستین نمونه از این سیستم، از برنج ساخته شده بود و به همین دلیل چندان مستحکم نبود؛ به همین دلیل، او از کارگاه مذکور خواست تا یک نسخه از این سیستم را از جنس فولاد تقویت‌شده برای او تولید کند. این نسخه، علاوه بر نات قفل‌شونده، در بریج نیز به یک سیستم قفل مجهز بود.

ایده‌ای موفق؛ انقلابی در دنیای گیتار

پس از به تولید رسیدن سیستم ترمولوی قفل‌شونده فلوید رز، طولی نکشید که نمونه‌های اصلی و دست‌ساز آن به دست نوازندگان نوآوری چون برد گیلیس (Brad Gillis)، نیل شون (Neil Schon)، استیو وای (Steve Vai) و الکس لایفسون (Alex Lifeson) رسیدند. این افراد همگی نمونه‌های اولیه این سیستم را روی گیتار خود نصب کردند و از اولین کاربران مشهور آن به شمار می‌روند. در سال ۱۹۸۰ میلادی، سیستم فلوید رز توجه ستاره دنیای موسیقی، ادی ون هیلن (Eddie Van Halen) را نیز به خود جلب کرد و او این سیستم را روی گیتار الکتریک مشهور خود، یعنی فرنکنسترت (Frankenstrat) نصب کرد. پس از استفاده ادی ون هیلن از سیستم فلوید رز، تقاضا برای آن سر به فلک کشید و نام فلوید رز به یک اسم آشنا در میان گیتاریست‌ها تبدیل شد.

فلوید رز و سایر سیستم‌های ترمولوی قفل‌شونده‌ای که پس از آن به بازار عرضه شدند، شکل موسیقی گیتارمحور را در زمان خود تغییر دادند و ظهور سبک نوازندگی شردینگ (shredding) را رقم زدند؛ سبکی که صحنه موسیقی راک در دهه هشتاد میلادی را به تسخیر درآورد.

رز در سال ۱۹۷۹ برای طراحی خود گواهی ثبت اختراع دریافت کرد و کمی بعد نیز برای این‌که بتواند عطش شدید موجود در بازار برای محصول خود را سیراب کند، امتیاز تولید آن را به یک کمپانی گیتارسازی نسبتاً نوپا، یعنی کریمر (Kramer) واگذار کرد. نخستین نمونه‌های تولیدی توسط کمپانی فرناندز (Fernandes) ساخته شدند؛ اما بعدها، فلوید رز طی توافق‌های دیگری، امتیاز تولید این سیستم را به شرکت‌های بیشتری اعطا کرد و همین امر به تولید نسخه‌های مختلفی از فلوید رز انجامید.

اما در همین سال‌ها، کاربران این بریج، در طراحی آن نقصی پیدا کردند؛ زمانی که سیم‌ها در قسمت نات ساز قفل شده بودند، امکان کوک کردن گیتار وجود نداشت؛ مگر این‌که نوازنده تمامی قفل‌های سیستم را به‌شکل کامل باز می‌کرد. با وجود این‌که سیستم فلوید رز پایداری کوک بی‌رقیبی را برای گیتار الکتریک رقم می‌زد، اما هرچقدر هم دیر، بالاخره یک روز سیم‌ها از کوک خارج می‌شدند و در چنین شرایطی، برای کوک کردن ساز نیاز به صرف زمان و تلاشی بسیار داشتید.

در پاسخ به این ایراد و با هدف رفع آن، رز طراحی سیستم خود را برای آخرین بار تغییر داد و سیستمی را خلق کرد که امروز آن را با نام فلوید رز می‌شناسیم. این نسخه نهایی، به پیچ‌های تنظیم دقیق کوک روی بریج خود مجهز بود که امکان اصلاح کوک را فراهم می‌کردند. این قابلیت کاربردی هنوز هم در بریج‌های فلوید رز وجود دارد. اما در کنار این ارتقا، تغییرات دیگری نیز در طراحی این سیستم اعمال شد که به این اندازه محسوس نبودند. برای مثال، برخی از نوازندگان ریزبین بر این باور بودند که این سیستم نمی‌تواند ساستینی به اندازه دیگر رقبای خود تولید کند و به‌دنبال این امر، یک بلوک از جنس برنج طراحی شد که روی اکثر نمونه‌های این سیستم قابل نصب بود و به صدای گیتار الکتریک ساستین بیشتری می‌بخشید.

برای مرور سریع مهم‌ترین مراحل شکل‌گیری و تکامل فلوید رز، می‌توان این روند را به‌صورت خلاصه چنین جمع‌بندی کرد:

یک سیستم عالی با نقایص جزئی

با این‌که سیستم فلوید رز پس از این ارتقاها حتی محبوبیت بیشتری نیز پیدا کرد و توسط گیتاریست‌های بی‌شماری در سراسر دنیا مورد استفاده قرار گرفت، اما باز هم نقایصی در آن وجود داشت. از جمله این‌که این سیستم کشش فنرهای ثابت خود را با کشش سیم‌های گیتار متعادل می‌کرد. به همین دلیل، وقتی یک سیم پاره می‌شد، کل سیستم به دلیل کاهش کشش سیم‌ها از کوک خارج می‌شد. اما این ایراد نیز باعث نشد گیتاریست‌ها از استفاده از فلوید رز صرف‌نظر کنند؛ زیرا مزایایی بسیار مهم‌تر از این عیب، همچون بازه بسیار وسیع تغییر نت و پایداری کوک فوق‌العاده، ارزش آن را کماکان بالا نگه می‌داشت.

امروزه، انواعی گوناگون از سیستم فلوید رز وجود دارد که از مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به Special ،Pro ،Deluxe ،Floyd Rose II و SpeedLoader اشاره کرد. بسیاری از این مدل‌ها، هنوز هم تحت لیسانس فلوید رز ساخته می‌شوند؛ درحالی‌که برخی دیگر از کمپانی‌های گیتارسازی نیز نسخه‌ای انحصاری از سیستم ترمولوی قفل‌شونده را با تفاوت‌هایی نسبت به فلوید رز روی سازهای خود نصب می‌کنند.

در ژانویه سال ۱۹۹۱، توافق تولید و پخش انحصاری فلوید رز با کمپانی کریمر به پایان رسید و پس از این شرکت، امتیاز پخش این سیستم محبوب به کمپانی فندر (Fender) رسید. در سال ۲۰۰۵، این توافق نیز پایان یافت و پس از آن، پخش و تولید این سیستم تنها توسط شرکت فلوید رز ادامه یافت. همزمان اما طراحی فلوید رز با اجازه او توسط شرکت‌های سازنده دیگر مورد استفاده قرار می‌گرفت.

فلوید رز با قابلیت‌های بی‌سابقه خود، باعث شکل‌گیری سبکی کاملاً جدید از نوازندگی گیتار الکتریک در دنیا شد و به نوازندگان امکان داد که احساسات خود را آزادانه به نمایش بگذارند؛ امری که در نوازندگی با گیتارهای هاردتیل (دارای بریج ثابت) امکان‌پذیر نبود.

قابلیت‌های صوتی گسترده‌ای که فلوید رز در اختیار نوازندگان گیتار الکتریک قرار می‌دهد، باعث شده است که هنرمندان مدرن بتوانند با بهره‌گیری از تکنیک‌هایی جدید و بدیع، نوازندگی خود را به سطوحی بالاتر برسانند.

تنها به همین دلیل، فلوید دی رز، مخترع سیستم ترمولوی قفل‌شونده، مطمئناً جایگاهی والا در میان نوآوران و مخترعان گیتار دارد.

سخن آخر

امیدواریم که از مطالعه این مطلب لذت برده باشید و اکنون با شناخت بهتر سیستم ترمولوی قفل‌شونده، برای آزمودن آن در نوازندگی خود مشتاق شده باشید.

اگر گیتاریست هستید، آیا تاکنون با گیتاری نوازندگی کرده‌اید که به سیستم ترمولوی قفل‌شونده مجهز باشد؟ در این صورت، آیا عملکرد این سیستم را می‌پسندید و آیا می‌توانید با استفاده از آن، نوازندگی بهتری را از خود به نمایش بگذارید؟ به‌طور کلی، به نظرتان یک گیتار الکتریک هاردتیل کاربردی‌تر است یا یک ساز مجهز به بریج ترمولوی قفل‌شونده؟ از شما دعوت می‌کنیم که پاسخ خود به این سؤالات را در بخش نظرات همین مطلب، با ما و مخاطبان گیتار ایران در میان بگذارید.

در پایان، اگر یک گیتار مجهز به بریج Floyd Rose در اختیار دارید و با کوک کردن آن دچار مشکل شده‌اید، پیشنهاد می‌کنیم ویدیوی آموزشی زیر را تماشا کنید:

منبع: Guitar.com
نویسنده: Justin Beckner
مترجم: امیر تولی