وقتی یک ساز کافی نیست؛ ۴ دلیل برای شروع یادگیری ساز دوم!

چند سال پیش، من و نوازندگانی دیگر، در یکی از جلسات History Channel در دانشگاه هالیوود، به اجرای موسیقی پرداختیم. پس از اجرا در حال گفتگوی دوستانه با دیگر نوازندگان بودم و در این حین، به‌طور ناگهانی اعتراف کردم که اخیراً علاقه زیادی به موسیقی بلوگرس و خصوصاً سازهایی چون گیتار رزونیتور اسکوئر-نک (square-neck resonator) یا همان گیتار دوبرو (dobro) در خود احساس می‌کنم. برای این‌که اهمیت این مسئله و عجیب بودن آن برای اطرافیانم را بهتر درک کنید، باید بگویم که من در سبک پراگرسیو-جز گیتار می‌نوازم و سبکی چون بلوگرس بسیار از حیطه فعالیت من دور است. اما ناگهان یکی از دوستانم در همان جمع، پس از نقل چند جمله تأثیرگذار از فیلم Deliverance با بازی برت رینولدز، گفت که او نیز اخیراً به ماندولین و بانجو علاقه‌مند شده است.

خلاصه داستان آنکه مدتی بعد، ما با هم یک گروه موسیقی به نام Honeywagon را بنیان نهادیم و شروع به اجرای موسیقی بلوگرس در نقاط مختلف لس آنجلس کردیم و پس از سه ماه، موفق شدیم برای آلبوم خود با یک شرکت نشر قرارداد ببندیم. ما آثار هنرمندان مشهور را به‌شکلی عجیب‌وغریب و با هارمونی‌های سه‌بخشی اجرا می‌کردیم و تمام فرایند ضبط و نهایی‌سازی موسیقی را نیز خودمان انجام می‌دادیم. در نهایت، موسیقی‌دوستان بیش از ۱.۵ میلیون نسخه از آلبوم‌های Honeywagon را خریداری کردند و ما در سراسر جهان به اجرای موسیقی پرداختیم.

جرقه اولیه عشق من به موسیقی بلوگرس و گیتار دوبرو زمانی زده شد که اجراهای جری داگلاس (Jerry Douglas) را شنیدم و مسحور ظرافت، عمق و گستره احساسی نوازندگی او با این ساز شدم. همان‌طور که بارها شنیده‌اید، موسیقی زبانی جهانی است که مرزهای فرهنگی، اجتماعی و زبان‌شناختی را درمی‌نوردد. به عقیده من، یادگیری یک ساز دیگر به‌جز سازی که در حال حاضر می‌نوازید، دروازه‌ای به جهانی نو از بیان احساسات، خلاقیت و تجارب موسیقایی را به روی شما می‌گشاید؛ جهانی که حتی از وجود آن نیز باخبر نبوده‌اید!

به‌شخصه رابطه خوبی با مفهوم «به کمال رسیدن» ندارم؛ زیرا این قبیل مفاهیم کمال‌گرایانه، مانع از رسیدن به سطوح عمیق‌تر از لذت موسیقایی می‌شوند. البته شکی نیست که تسلط و چیره‌دستی در نواختن یک ساز، دستاورد عظیمی است و نباید آن را کم‌ارزش شمرد؛ اما فواید یادگیری ساز دوم نیز غیرقابل‌چشم‌پوشی هستند.

این مسیر نه‌تنها دامنه مهارت موسیقایی شما را گسترش می‌دهد، بلکه موجب ارتقای توانایی‌های شناختی و رشد شما می‌شود. در ادامه، منظور خود را به‌طور مفصل شرح می‌دهم؛ اما پیش از آن، اجازه دهید مهم‌ترین مزایای یادگیری ساز دوم را به‌صورت خلاصه مرور کنیم:

• افزایش خلاقیت در زمینه موسیقی
• تقویت حافظه و عملکرد شناختی مغز
• بهبود مهارت حل مسئله و سازگاری ذهنی
• رشد احساسی و توانایی بیان موسیقایی
• گسترش فرصت‌های حرفه‌ای در زمینه موسیقی

۱. ارتقای درک و مهارت‌های موسیقایی

یادگیری چند ساز می‌تواند درک یک موزیسین از تئوری، ساخت و اجرای موسیقی را به‌شکلی چشمگیر عمیق‌تر کند. نواختن هر ساز، نیازمند یادگیری تکنیک‌های جدید، درک رویکردهای متفاوت و چیره شدن بر چالش‌های متعدد است. به‌طور مثال، زمانی که یک گیتاریست به سراغ یادگیری پیانو می‌رود، باید مواردی چون استقلال دست‌ها، شکل آکوردها، نحوه تولید نت‌ها و مواردی از این دست را به‌شکلی تازه و متفاوت فرا بگیرد.

از سوی دیگر، مواجهه با یک ساز جدید به شما کمک می‌کند که به مواردی چون صدادهی، تعامل و نقش سازها در گروه موسیقی از زاویه‌ای نو بنگرید. مثلاً زمانی که یک درامر به سراغ یادگیری گیتار بیس می‌رود، درک عمیق‌تری از ریتم، زمان‌بندی و نحوه تعامل درام‌لاین و بیس‌لاین پیدا می‌کند. چنین دانشی افق نگاه موزیسین را گسترش می‌دهد و به خلق آثاری خلاقانه‌تر و انجام اجراهای تأثیرگذارتر منجر می‌شود.

موسیقی زبانی جهانی است که مرزهای فرهنگی، اجتماعی و زبان‌شناختی را درمی‌نوردد.

۲. بهبود حافظه و عملکرد شناختی مغز

پژوهش‌های متعددی درباره مزایای شناختی نوازندگی صورت گرفته است و تقریباً همه ما به این فواید واقف هستیم. از جمله این مزایا می‌توان به تقویت حافظه، افزایش هماهنگی میان دست‌ها و ارتقای انعطاف‌پذیری شناختی اشاره کرد. حال اگر یک نوازنده اقدام به یادگیری یک ساز جدید کند، این فواید مضاعف نیز می‌شوند. یادگیری انگشت‌گذاری‌های جدید، تطبیق با پیش‌نیازهای فیزیکی نوازندگی یک ساز و مواردی از این دست، مغز را با چالش‌هایی جدید روبه‌رو می‌کند و در نتیجه، باعث تقویت انعطاف‌پذیری عصبی و رشد شناختی می‌شود.

افزون بر آن، یادگیری و نواختن ساز دوم می‌تواند مهارت‌های حل مسئله و سازگارپذیری را در فرد بهبود دهد. ما در زمان یادگیری نوازندگی یک ساز جدید، مکرراً با چالش‌هایی مواجه می‌شویم و با پشتکار و استقامت بر آن‌ها چیره می‌شویم. این فرایند به تقویت مهارت‌هایی کمک می‌کند که نه‌تنها در جهان موسیقی، بلکه در زندگی روزمره نیز برای ما سودمند واقع می‌شوند.

۳. رشد احساسی و فردی

موسیقی فقط یک مهارت فنی نیست؛ بلکه عمیقاً با احساسات و عواطف ما گره خورده است. یادگیری نحوه نواختن چند ساز مختلف می‌تواند توانایی شما در ابراز کردن احساسات خود و برقراری ارتباط مؤثر با دیگران را ارتقا دهد.

هر ساز، صدا و هویت منحصربه‌فردی دارد و روشی بی‌همتا را برای بیان احساسات و داستان‌های شخصی در اختیار ما می‌گذارد. مثلاً زمانی که یک ویولنیست اقدام به یادگیری فلوت می‌کند، با روش‌هایی تازه برای ساخت ملودی‌های غنایی و جمله‌بندی‌های پرظرافت آشنا می‌شود و به ابزارهای بیانی جدیدی دست می‌یابد که پیش‌تر در اختیار نداشته است.

افزون بر تمامی این موارد، یادگیری یک ساز جدید، به افزایش اعتمادبه‌نفس و عزت‌نفس نیز کمک شایانی می‌کند.

۴. افزایش شانس حضور در عرصه موسیقی حرفه‌ای

فایده دیگر یادگیری چند ساز، مضاعف ساختن فرصت‌های حضور در عرصه موسیقی حرفه‌ای است. موزیسین‌هایی که با نحوه نواختن چند ساز آشنایی خوبی دارند، از نظر عملکرد، انعطاف‌پذیری بالاتری دارند و در پروژه‌های حرفه‌ای گوناگون می‌توانند نقش مؤثرتری ایفا کنند. هرچه بیشتر بتوانید خود را با ژانرها، سبک‌ها و شرایط مختلف سازگار کنید، به یک موزیسین منعطف‌تر بدل خواهید شد و افراد زیادی علاقه خواهند داشت که از توانایی‌های گسترده شما در پروژه‌های خود بهره بگیرند.

سخن آخر

به‌شخصه، نواختن چند ساز دیگر در کنار گیتار به من کمک کرده است که به ارتباط خود با موسیقی عمقی مضاعف ببخشم و روش‌هایی نو برای بیان احساسات و ایده‌های خود پیدا کنم.

اگر نکاتی که در این مطلب بیان کردم، برای شما جالب و متقاعدکننده بوده است، پیشنهاد می‌کنم بنا بر سلیقه خود، یک ساز جدید را برگزینید و یادگیری آن را آغاز کنید. این ساز دوم چه گیتار بیس باشد و چه کیبورد، سینتی‌سایزر، ترومپت یا هر ساز دیگری، مهم نیست؛ مهم این است که شما به آن علاقه قلبی داشته باشید.

به قول والت ویتمن در شعر زیبای سرود خویشتن،

«سترگم من، کثرت‌ها را در بردارم.»

در پایان، اگر قصد دارید نوازندگی گیتار، درامز یا یوکللی را یاد بگیرید و در جستجوی دوره‌های آموزشی رایگان و جامع هستید، ویدیوهای آموزشی گیتار ایران را به شما پیشنهاد می‌کنیم. به‌طور مثال، در دوره آموزش گیتار الکتریک، به تمامی مباحث و تکنیک‌های بنیادین نوازندگی این ساز می‌پردازیم و اگر قصد دارید گیتار را به‌عنوان ساز دوم خود انتخاب کنید و به‌نوعی به یادگیری همزمان دو ساز بپردازید، این دوره می‌تواند برای شما بسیار سودمند باشد. در نخستین قسمت از این مجموعه، درباره برنامه تمرین روزانه گیتار و مواردی که باید در این برنامه گنجانده شوند، صحبت می‌کنیم. برای تماشای سایر قسمت‌ها و ویدیوها نیز می‌توانید به بخش «آکادمی» در وب‌سایت گیتار ایران یا کانال آپارات ما مراجعه کنید: