آموزش, مقالات, مقالات تئوری موسیقی, مقالات گیتار
آشنایی با آکوردهای متداول در نوازندگی گیتار
بهمن
آکوردها همچون یک هزارتو از نتها و الگوهای مختلف هستند و یادگیری آنها میتواند بعضاً گیجکننده باشد؛ اما یافتن نام آکوردها، کار دشواری نیست. چه یک گیتاریست حرفهای باشید و چه یک هنرجوی مبتدی که بهتازگی در پی کشف وجوه مختلف فرتبورد گیتار است، درک نحوه یافتن نام آکوردها، تجربه نوازندگی شما را دگرگون خواهد کرد و مهارت شما را به سطحی بالاتر ارتقا خواهد داد.
در این مطلب، مبانی پایه آکوردها را مورد تحلیل قرار میدهیم و پس از آن، نکاتی کاربردی و مثالهایی قابلفهم را به شما ارائه میکنیم تا با بهرهگیری از آنها بتوانید درکی کامل از فرتبورد گیتار پیدا کنید. با مطالعه این مطلب، یافتن نام آکوردها برای شما آسانتر خواهد شد و میتوانید بهوسیله آنها، آثاری جذابتر خلق کنید.
درک مفاهیم پایه آکورد: آکوردهای ماژور و مینور
بیایید پیش از هر چیز، دو نوع اصلی آکورد، یعنی ماژور و مینور را تحلیل کنیم. اگر موسیقی یک ساندویچ بود، میتوانستیم آکوردهای ماژور و مینور را نان و ترکیب اصلی آن بدانیم!
طبق تعریف مرسوم، آکوردهای ماژور معمولاً صدایی روشن و شاد دارند و آکوردهای مینور، حسوحالی غمانگیزتر و تیرهتر را در شنونده ایجاد میکنند.
در سادهترین حالت، ساختار پایه بسیاری از آکوردها از سه نت تشکیل میشود که تریاد (Triad) نام دارد.
در یک آکورد ماژور، این تریاد از نتها و فواصل زیر تشکیل شده است:
- نت پایه یا ریشه: نتی که نام آکورد بر اساس آن انتخاب میشود.
- فاصله سوم ماژور: نت قرارگرفته در چهار نیمپرده بالاتر از نت پایه
- فاصله پنجم کامل: نت قرارگرفته در هفت نیمپرده بالاتر از نت پایه
بیایید آکورد دو ماژور (C) را بهعنوان مثال بررسی کنیم. این آکورد، از نتهای دو (C)، می (E) و سل (G) تشکیل شده است که نت اول آن نت پایه (ریشه)، نت دوم آن فاصله سوم ماژور و نت سوم، فاصله پنجم کامل آن است.
اما در آکوردهای مینور، این فرمول کمی متفاوت است. یک تریاد مینور از فواصل و نتهای زیر تشکیل شده است:
- نت پایه
- فاصله سوم مینور: نت قرارگرفته در سه نیمپرده بالاتر از نت پایه
- فاصله پنجم کامل
در نتیجه، نسخه مینور آکورد بالا، یعنی دو مینور (Cm)، از نتهای دو (C)، می بمل (Eb) و سل (G) تشکیل شده است. تفاوت نیمپردهای دومین نت در تریاد این آکورد نسبت به نسخه ماژور آن، ماهیتی کاملاً متفاوت به آن میبخشد.
درک این مفاهیم پایه، به شما کمک میکند که آکوردهای پیچیدهتر را نیز بهآسانی یافته و بنوازید. اگر مبحث آکوردهای ماژور و مینور، بحثی جدید برای شماست و تابهحال آن را مطالعه نکردهاید، پیشنهاد میکنیم علاوه بر مطالعه بیشتر درباره مبحث آکورد، ویدیوی آموزشی زیر را مشاهده کنید:
آکوردهای هفتم: عمقی دوچندان در موسیقی
پس از اینکه آکوردهای ماژور و مینور را بهطور کامل درک کردید و توانستید اشکال ساده این آکوردها را نیز با تسلط بنوازید، زمان آن فرا میرسد که با بهرهگیری از آکوردهای هفتم (۷th)، زیبایی و عمقی دوچندان به موسیقی خود ببخشید.
در این دسته از آکوردهای چهارصدایی، یک نت به تریاد رایج آکورد افزوده میشود که صدایی غنیتر و پیچیدهتر به آن میبخشد. آکوردهای هفت، در سبکهای مختلف موسیقی از جمله جز، بلوز، راک و متال شنیده میشوند.
بیایید انواع و اجزای آکوردهای هفت را مورد بررسی قرار دهیم.
آکورد هفت ماژور
برای ساخت این نوع از آکورد، باید فاصله ماژور هفتم (یازده نیمپرده بالاتر از نت پایه) را به یک تریاد ماژور بیفزایید. برای مثال، آکورد دو ماژور هفت (Cmaj7) از نتهای دو (C)، می (E)، سل (G) و سی (B) تشکیل شده است.
آکورد هفت مینور
برای ساخت نوع مینور این آکورد نیز نیاز است که فاصله مینور هفتم (ده نیمپرده بالاتر از نت پایه) را به یک تریاد مینور بیفزایید. برای مثال، آکورد دو مینور هفت (Cmin7) از نتهای دو (C)، می بمل (Eb)، سل (G) و سی بمل (Bb) تشکیل شده است.
آکورد هفت دومینانت
این شکل از آکورد نیز در واقع یک تریاد ماژور است که فاصله هفتم مینور نت پایه به آن افزوده شده است. برای مثال، آکورد دو هفت دومینانت (C7) از نتهای دو (C)، می (E)، سل (G) و سی بمل (Bb) تشکیل شده است. این شکل از آکوردهای فاصله هفتم، صدایی نسبتاً عجیب و جذاب دارند.
آکوردهای درجه هفتم، حس تنش خاصی به موسیقی شما میبخشند و فرازونشیب جذابی را برای آن رقم میزنند که هر شنوندهای جذب آن خواهد شد. این شکل از آکورد، یکی از عناصر بسیار مهم در ساخت ریفهایی گیرا و فراموشنشدنی است و از این رو، درک و یادگیری نواختن آن میتواند ماهیت نوازندگی شما را بهشکلی مثبت و محسوس دگرگون کند. شما با مطالعه بیشتر درباره این نوع از آکورد یا کسب راهنمایی از استاد خود، میتوانید روش بهکارگیری آن را بهشکلی عمیقتر درک کرده و بیاموزید.
آکوردهای معلق
اگر تابهحال حس کردهاید که موسیقیتان روندی که میخواهید را طی نمیکند، ممکن است استفاده از آکوردهای معلق (suspended)، راه خروج از این بنبست باشد. این آکوردها حس تعلیق جالبی در موسیقی ایجاد میکنند و پیشنهاد میکنیم حتماً از آنها در آثار خود بهره بگیرید.
روش ساخت آکوردهای معلق فاصله دوم و چهارم به شرح زیر است:
آکورد معلق فاصله دوم (sus2)
در این نوع از آکورد، باید فاصله سوم نت پایه با فاصله دوم آن جایگزین شود. برای مثال، در نواختن آکورد دو معلق فاصله دوم (Csus2)، باید نتهای دو (C)، ر (D) و سل (G) را بنوازید.
آکورد معلق فاصله چهارم (sus4)
تفاوت این شکل از آکورد معلق با نوع قبلی، این است که فاصله سوم در آن با فاصله چهارم نت پایه جایگزین میشود. در واقع، یک آکورد دو معلق فاصله چهارم (Csus4) از نتهای دو (C)، فا (F) و سل (G) تشکیل شده است.
آکوردهای معلق حسی کمی متفاوت از آکوردهای ماژور و مینور معمول دارند و برای انتقال حس تنش و تعلیق در موسیقی بسیار کاربردی هستند. این آکوردها استفاده وسیعی دارند و میتوان آنها را در هر سبکی از موسیقی شنید. برای نواختن و بهکارگیری صحیح آکوردهای معلق نیز همچون موارد قبلی، پیشنهاد میکنیم از استاد گیتار خود کمک بگیرید یا ویدیوی آموزشی زیر را تماشا کنید:
آکوردهای افزوده یا کاسته: ادویهای خوشرنگوبو برای موسیقی
یکی از جالبترین اشکال آکورد، آکوردهای افزوده (augmented) یا کاسته (diminished) هستند. این آکوردها ساختار و صدایی بسیار متفاوت از آکوردهای معمول دارند که شنونده را غافلگیر و جذب میکند.
آکوردهای افزوده
این نوع از آکورد، از نت پایه، فاصله سوم ماژور و فاصله پنجم افزوده تشکیل شده است. فاصله پنجم افزوده، هشت نیمپرده از نت پایه بالاتر قرار میگیرد. برای مثال، آکورد دو افزوده (Caug) از نتهای دو (C)، می (E) و سل دیز (#G) تشکیل شده است.
آکوردهای کاسته
آکوردهای کاسته در واقع یک آکورد مینور هستند که فاصله پنجم آنها از نوع کاسته یا شش نیمپرده بالاتر از نت پایه است. بهعبارت دیگر، این نوع از آکورد از یک نت پایه، فاصله سوم مینور و فاصله پنجم کاسته تشکیل شده است. برای مثال، برای نواختن آکورد دو کاسته (Cdim) باید نتهای دو (C)، می بمل (Eb) و سل بمل (Gb) را بنوازید.
آکوردهای کاسته و افزوده تنش و ناهنجاری جالبی به موسیقی میبخشند و به همین دلیل نیز ابزاری عالی برای تشکیل فضایی دراماتیک هستند. این آکوردها ممکن است در ابتدا کمی عجیب به نظر برسند و از بهکارگیری آنها در موسیقی خود دوری کنید؛ اما اگر روش استفاده از آنها را بیابید، میتوانید آثار موسیقی گیراتری را پدید آورید.
بسیاری از گیتاریستهای سبک متال، از آکوردهای کاسته و افزوده برای عمقبخشی به موسیقی خود بهره میگیرند و شما نیز با کمی تمرین و مطالعه، میتوانید از این آکوردها در نوازندگی خود استفاده کنید.
پاور کورد: بنیان موسیقی متال
اگر به موسیقی متال علاقهمند هستید و در این سبک نوازندگی میکنید، مطمئناً با پاور کوردها (power chords) آشنا هستید. پاور کوردها از لحاظ فنی، آکورد محسوب نمیشوند؛ زیرا نت سومی در آنها وجود ندارد و تنها دو نت دارند. با این وجود، این شکل از ترکیب نت بهشکلی وسیع در موسیقی هارد راک و متال مورد استفاده قرار میگیرد و نقشی اساسی در ماهیت صوتی این سبکها دارد.
همانطور که اشاره شد، پاور کوردها فاقد فاصله سوم هستند و تنها از دو نت تشکیل میشوند: نت پایه و فاصله پنجم کامل.
سادگی ساختار این نوع از آکورد یا بهتر است بگوییم ترکیب نتی، صدایی تمیز و قدرتمند به آنها میبخشد که برای استفاده در نوازندگی با تنهای خشن و دیستورت بسیار کاربردی است.
بیایید این شکل از آکورد را مورد بررسی قرار دهیم:
- یک پاور کورد معمولاً در نتخوانی تبلچر، با نام نت پایه و عدد پنج در کنار آن نمایش داده میشود. برای مثال، پاور کورد نت دو با عبارت C5 نمایش داده میشود و برای نواختن آن نیز باید نت دو (C) و فاصله پنجم آن یعنی نت سل (G) را بنوازید.
- اکثر پاور کوردها با استفاده از دو یا سه سیم بم گیتار، مخصوصاً سیمهای می (E) و لا (A) نواخته میشوند تا صدایی قدرتمندتر و غالبتر را تولید کنند.
پاور کوردها انعطاف کاربری بسیار بالایی دارند و میتوان با حرکت دادن دو انگشت بر روی کل فرتبورد گیتار در سه سیم بیس آن، به تعدادی بسیار وسیع از آنها دسترسی داشت. این نوع از آکورد، بنیان بسیاری از ریفهای موسیقی متال و راک است و اگر شما نیز میخواهید با گیتار خود صدایی کوبنده و قوی تولید کنید، میتوانید از پاور کوردها بهره بگیرید.
آکوردهای دستباز: قلب نوازندگی گیتار آکوستیک
همانطور که نوازندگی در سبک متال به قدرت صدای پاور کوردها تکیه دارد، نوازندگی در سبکهای موسیقی ملایمتر، خصوصاً با استفاده از گیتار آکوستیک، نیازمند استفاده وسیع از آکوردهای دستباز (open chords) است.
در آکوردهای دستباز، بعضی از سیمها بدون فشردن فرت نواخته میشوند. این آکوردها برای افزودن ماهیتی طبیعی و روان به نوازندگی بسیار مناسب هستند و نواختن آنها نیز آسان و لذتبخش است.
از رایجترین آکوردهای دستباز، میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- دو ماژور: نتهای دو (C)، می (E)، سل (G) و سیمهای سی (B) و می (E) بهصورت دستباز
- سل ماژور: نتهای سل (G)، سی (B)، ر (D) و سیمهای سل (G)، سی (B) و می (E) بهصورت دستباز
- ر ماژور: نتهای ر (D)، فا دیز (#F)، لا (A) و سیم ر (D) بهصورت دستباز
این نوع از آکورد برای استرامینگ یا نوازندگی فینگراستایل ایدهآل است و استفاده از آن، بُعدی متفاوت به نوازندگی شما میبخشد. همچنین این آکوردها برای ساخت تضادی جذاب در موسیقی نیز کاربردی هستند و بهوسیله آنها میتوان از ریفهایی سنگین و خشن به سوی پاساژهای ملودیک ظریف حرکت کرد.
آکوردهای بارهدار: کشف کامل فرتبورد گیتار
اگر به دنبال گسترش دانش خود در زمینه آکوردها هستید، آکوردهای بارهدار یکی از مهمترین مواردی هستند که باید بیاموزید. برای نواختن یک آکورد بارهدار، باید با استفاده از انگشت اشاره خود، چندین سیم را بهصورت همزمان بر روی فرتبورد بفشارید و سپس، با انگشتان دیگر خود نیز سیمهای دیگر را در فرتهایی جلوتر بگیرید. این آکوردها را میتوان در هر بخشی از فرتبورد ساز مورد استفاده قرار داد.
نواختن آکوردهای بارهدار در ابتدا میتواند کمی دشوار و چالشبرانگیز باشد؛ اما با کمی تمرین، به آنها مسلط خواهید شد و میتوانید توالیهای آکوردی جذابتری را به موسیقی خود بیفزایید.
آکوردهای معکوس: گسترش صدادهی آکوردها
وارونهسازی آکوردها، ترفندی عالی برای تنوع بخشیدن به موسیقی، بدون نیاز به یادگیری آکوردهای جدید است.
با تغییر ترتیب نتها در یک آکورد، میتوانید حس آن را بهکلی تغییر دهید و تنها با بهکارگیری چند نت مشخص، دو یا حتی سه آکورد را در موسیقی خود اجرا کنید. این تکنیک معمولاً برای تغییر آکورد بهشکلی روانتر مورد استفاده قرار میگیرد.
وارونهسازی آکورد به دو دسته کلی تقسیم میشود:
- معکوس اول آکورد: پایینترین نت آکورد، فاصله سوم است.
- معکوس دوم آکورد: پایینترین نت آکورد، فاصله پنجم است.
با این روش، نت پایه (ریشه) آکورد تغییر نمیکند و تنها ترتیب نتها متفاوت میشود. بهعنوان مثال، همانطور که میدانید، آکورد دو ماژور از سه نت دو (C)، می (E) و سل (G) تشکیل شده است. برای نواختن معکوس اول این آکورد، کافیست ترتیب نتهای تریاد دو ماژور را به می، سل و دو تغییر دهید. معکوس دوم نیز با نتهای سل، دو و می نواخته میشود.
استفاده از آکوردهای معکوس، ماهیتی جالبتر و پویاتر به توالیهای آکوردی شما میبخشد. چنین تأثیری خصوصاً در سبکهایی همچون متال که بافتهای صوتی متفاوت در آن مورد توجه قرار میگیرد، بسیار خوشایند خواهد بود.
پیشنهاد میکنیم روشهای وارونهسازی مختلف را در آکوردهای مختلف مورد آزمایش قرار دهید تا اصواتی جدید را در نوازندگی خود تولید کنید و ماهیتهای موسیقایی متفاوتی را به آن بیفزایید.
سخن آخر
یافتن نام آکوردها شاید در ابتدا کمی ترسناک و دشوار به نظر برسد؛ اما با دانستن روش آن و کمی تمرین، میتوانید این کار را بهآسانی و همچون کاری طبیعی و ناخودآگاه انجام دهید.
چه بخواهید تنها به استفاده از آکوردهای ساده و کلاسیک در نوازندگی خود بسنده کنید و چه قصد داشته باشید که به سراغ انواع پیچیدهتر و مدرنتر از ترکیبهای نتی مهم بروید، باید بدانید که هر آکورد، حسوحالی مختص خود دارد و هر بار که نواخته میشود، انگار داستانی را برای شما و شنونده روایت میکند. دقیقاً به همین دلیل است که تقریباً تمامی افراد متخصص در زمینه آموزش گیتار، بر یادگیری آکوردها تأکید میکنند.
فراموش نکنید که به آزمایش و اکتشاف در نوازندگی ادامه دهید، همیشه ساز بزنید و از همه مهمتر، از نواختن و خلق موسیقی لذت ببرید!
منبع: Riffhard
مترجم: امیر تولی