گیتارهای System of a Down؛ از آغاز تا امروز

کدام گروه موسیقی متال دیگری در دنیا وجود دارد که پس از گذشت بیست‌ویک سال از انتشار آخرین آلبومش، باز هم بتواند فضای عظیمی همچون استادیوم هشتاد هزار نفری Stade de France را از طرفداران خود پر کند؟ این کاری است که شاید تنها سیستم آو ا داون (System of a Down) در صحنه موسیقی متال قادر به انجام آن باشد. این گروه در اجراهایی مشترک و فراموش‌نشدنی با کوئینز آو د استون ایج (Queens Of The Stone Age)، توانست به همگان نشان دهد که هیچ‌گاه قرار نیست از یاد موسیقی‌دوستان برود.

در بحث تُنِ گیتار سیستم آو ا داون، کلیت صدای ساز گیتاریست این گروه، یعنی درن مالاکیان (Daron Malakian)، از زمان انتشار اولین آلبومشان در سال ۱۹۹۸ تا به امروز، تغییر قابل‌توجهی نکرده است. اما چه تجهیزاتی باعث شکل‌گیری تن خارق‌العاده و قدرتمند گیتار الکتریک مالاکیان شده است؟ در این مطلب، تمامی تجهیزاتی که درن مالاکیان در نوازندگی استفاده می‌کند را بررسی می‌کنیم و به تأثیر هر یک از آنها بر صدای ساز او می‌پردازیم.

نمادی از ثبات

سیستم آو ا داون از چندین نظر، نمادی از ثبات در دنیای موسیقی متال است. ترکیب اعضای این گروه از زمان تأسیس آن، یعنی سال ۱۹۹۷، هیچ تغییری نکرده است و از آن روز تابه‌حال، سرژ تانکیان (Serj Tankian) در نقش خواننده اصلی، درن مالاکیان (Daron Malakian) به‌عنوان گیتاریست، شاوو اوداجیان (Shavo Odadjian) در نقش بیسیست و جان دالمایان (John Dolmayan) نیز به‌عنوان درامر در آن فعالیت می‌کنند.

این چهار موزیسین اهل لس آنجلس از اولین آلبوم خود تاکنون بر باورهای خود و هدف اصلی‌شان از ساخت موسیقی پافشاری کرده‌اند: دفاع از حقوق ارمنیان (تمامی اعضای سیستم آو ا داون اصالتاً ارمنستانی هستند)، محکوم کردن سیستم زندان‌های آمریکا و رویکرد دوگانه حکومت این کشور در رابطه با جنگ‌های مواد مخدر و همچنین بی‌عدالتی بنیادین مقوله جنگ.

اما فارغ از این موارد، SOAD (مخفف نام این گروه) در تمام طول فعالیت خود آلبوم‌هایی بی‌نظیر را به موسیقی‌دوستان عرضه کرده است و می‌توان گفت که کل دیسکوگرافی آن که شامل پنج آلبوم می‌شود، بی‌نقص است و هیچ آلبوم بدی در کارنامه این گروه وجود ندارد. البته این دیسکوگرافی می‌توانست شامل تنها سه آلبوم باشد و در ادامه به این موضوع نیز می‌پردازیم. در تمامی این آلبوم‌ها، ترکیب ماهرانه و زیبای ریف‌های قدرتمند متال، کورس‌های پراحساس، کسر میزان‌های غیرمعمول، هارمونی‌های کم‌نظیر و عناصر جذاب موسیقی خاورمیانه شنیده می‌شود و همین ترکیب نیز صدای منحصربه‌فرد این گروه را تشکیل داده است.

با فروش بیش از دوازده میلیون نسخه از آلبوم‌های SOAD در سراسر دنیا، می‌توان به‌جرأت گفت که موسیقی این گروه مرزهای رایج سبک متال را درنوردیده است و نزد مخاطبان جریان اصلی موسیقی نیز مورد توجه قرار گرفته است.

اما با وجود این گستره وسیع از طرفداران، رویکرد درن مالاکیان در نوازندگی از دهه نود تا امروز، ‌به‌شکل جالبی ثابت مانده است. او معمولاً تنها از دو صدای گیتار الکتریک در آثار گروه موسیقی SOAD بهره می‌گیرد؛ یک صدای کلین که هرگز ‌به‌طور کامل تمیز و شفاف نیست و یک صدای بسیار قدرتمند با دیستورشن بالا. او از افکت‌هایی معدود در نوازندگی بهره می‌گیرد و هیچ‌گونه مادلر و تجهیزات دیجیتال مشابهی نیز در ستاپ گیتار خود ندارد.

کوک گیتار در سه آلبوم اول سیستم آو ا داون، Drop C (از سیم بم به زیر: C G C F A D) است؛ درحالی‌که در دو آلبوم بعدی، از الگوی کوک #Drop C (از سیم بم به زیر: C# G# C# F# A# #D) استفاده شده است. این یکی از دلایلی است که درن از سیم‌های ۱۰-۵۲، به سراغ سیم‌های کمی نازک‌تر با گیج ۱۰-۵۰ رفت. شایان ذکر است که وی همیشه از سیم‌های برند ارنی بال (Ernie Ball) استفاده می‌کند.

در جدول زیر، تمامی آلبوم‌های System of a Down و سال انتشار آنها ذکر شده است. در ادامه مقاله، درباره هر یک از این آلبوم‌ها به‌طور مفصل صحبت خواهیم کرد:

آغاز یک پدیده

در روزهای اول شکل‌گیری گروه System of a Down، گیتار الکتریک اصلی درن یک فندر استرتوکستر (Fender Stratocaster) مشکی‌رنگ بود. جالب است که مالاکیان در دموها و اجراهای اولیه این گروه، از یک استرتوکستر با چینش پیکاپ استاندارد آن، یعنی سه پیکاپ سینگل کویل (SSS) استفاده کرده است. این گیتار همخوانی چندانی با ماهیت و سبک آثار این گروه ندارد و صدای آن برای موسیقی متال بیش‌ازحد ظریف و ملایم است. امپلیفایر گیتار مورداستفاده درن در آن زمان، یک Carvin X-100B بود؛ انتخابی که احتمالاً نه از روی علاقه، بلکه به دلیل محدودیت بودجه انجام شده بود.

در سال ۱۹۹۷، پس از اینکه ریک روبین (Rick Rubin)، پرودوسر مشهور آمریکایی، قرارداد همکاری خود را با سیستم آو ا داون امضا کرد و اعضای گروه اولین دستمزد خود را دریافت کردند، آنها بلافاصله برای ضبط آلبوم اول خود، تجهیزاتی مناسب‌تر خریدند. گفته می‌شود که مالاکیان برای خرید گیتار جدید، به فروشگاه گیتار سنتر (Guitar Center) در خیابان سانست بولوارد (Sunset Boulevard) لس آنجلس رفته است و در همان نگاه اول، عاشق Ibanez Iceman شده است. این گیتار الکتریک ظاهری کاملاً متفاوت با اغلب سازهای دیگر دارد و احتمالاً همین امر باعث شده که او این ساز را انتخاب کند.

با این وجود، بخش اعظم آلبوم اول SOAD به‌وسیله یک گیتار Fender Stratocaster Big Apple ضبط شده است. این نسخه از استرتوکستر، تنها چند ماه پیش از شروع ضبط آلبوم اول این گروه به بازار عرضه شده بود و شاخص‌ترین ویژگی آن نسبت به استرتوکسترهای استاندارد، برخورداری از دو پیکاپ هامباکر (چینش HH) به‌جای سه پیکاپ سینگل کویل بود. پیکاپ نصب‌شده در موقعیت بریج این ساز، Seymour Duncan Pearly Gates و پیکاپ نک آن نیز یک Seymour Duncan ’59 بود.

آلبوم نخست گروه با استفاده ترکیبی از دو امپلیفایر کلاسیک محبوب ضبط شده است: Marshall Super Lead برای افزایش قدرت و گرمای صدا و JCM-800 برای افزایش کوبش و غلبه صدای گیتار. در نهایت، برای اینکه اتک این دو امپلیفایر مقداری ملایم شود و صدای گیتار به گوش شنونده شیرین‌تر شود، مالاکیان یک پدال Ibanez Tube Screamer را نیز به ستاپ خود افزوده است.

شروع اجراهای زنده

پس از انتشار آلبوم اول System of a Down، این گروه مورد توجه دوستداران موسیقی متال قرار گرفت و در کنار گروه‌های مشهوری چون اسلیر (Slayer)، سپولتورا (Sepultura) و فیر فکتوری (Fear Factory) ‌به‌عنوان مهمان به اجرای زنده پرداخت. پس از این نیز سیستم آو ا داون به‌قدری به شهرت رسید که اجراهایی اختصاصی را در فضاهایی بزرگ انجام می‌داد.

تا سال ۱۹۹۹، مالاکیان آغوش خود را به‌طور کامل به روی Ibanez Iceman ‌به‌عنوان گیتار اصلی خود باز کرده بود و از نسخه‌هایی گوناگون از این ساز، از جمله نمونه‌هایی با رنگ‌های مشکی و نقره‌ای اکلیلی در اجراهای زنده استفاده می‌کرد. در کنار Iceman، او در برخی از کنسرت‌ها با یک گیتار الکتریک ICX نیز حضور پیدا کرده است که یک نسخه جمع‌وجورتر از Iceman است و گیتار سیگنچر او در سال ۲۰۰۴ نیز بر پایه همین ساز ساخته شده است. گیتار سیگنچر مالاکیان، یک ساز گران‌قیمت بود که در تیراژی بسیار محدود (۳۰۰ عدد) به تولید رسید.

در این سال‌ها، مالاکیان در زمینه امپلیفایر گیتار، از مد آن دوران پیروی می‌کرد و از امپ Mesa Boogie Triple Rectifier بهره می‌گرفت؛ امپی که در اواخر دهه نود میلادی، در ستاپ گیتار اغلب نوازندگان موسیقی متال مدرن دیده می‌شد. این امپلیفایر گیتار تا سال ۲۰۰۵ نیز یکی از اجزای اصلی ستاپ درن بود. یکی از نکات جالب درباره ستاپ مالاکیان در این دوران، عدم وجود افکت در آن بود. در واقع، مالاکیان در اجراهای زنده خود در این سال‌ها، هیچ پدالی به‌جز یک تیونر از برند باس (Boss) در ستاپ گیتار خود نداشت و حتی این پدال نیز روی استیج دیده نمی‌شد!

گسترش مجموعه تجهیزات

در سال ۲۰۰۱، گروه SOAD برای ضبط دومین آلبوم خود در چلو استودیوز (Cello Studios) هالیوود حاضر شد. در این زمان، اولویت این گروه در زمینه انتخاب تجهیزات، گسترش بازه و تنوع صوتی آثارشان بود. به دنبال این امر، درن چند گیتار جدید خریداری کرد که هر یک از آنها، بافت‌های صوتی جالب‌تر و غنی‌تری را از هر یک از سازهای اصلی او در آن زمان، در اختیارش می‌گذاشتند. این گیتارها یک Gibson Firebird، یک Jackson Randy Rhoads سفیدرنگ با بریج ثابت و یک SG سفیدرنگ عجیب‌وغریب با دو دسته، موسوم به Gibson EDS-1275 بودند.

نتیجه استفاده از این تجهیزات، ساخت محبوب‌ترین و پرفروش‌ترین آلبوم سیستم آو ا داون، یعنی Toxicity بود. این آلبوم، مهم‌ترین اثر SOAD است و این گروه در تور اخیر خود، ده ترک از چهارده ترک آن را به‌صورت زنده اجرا کرد. جلسات ضبط این آلبوم به‌قدری مفید و پربازده بودند که SOAD بیش از سی آهنگ را ضبط کرد. آهنگ‌های باقی‌مانده از این جلسات ضبط که به آلبوم Toxicity راه پیدا نکردند، کمی بعد و در سال ۲۰۰۲، در قالب آلبومی با نام Steal This Album منتشر شدند.

مالاکیان برای اینکه بتواند بافت‌های صوتی متنوع‌تر و پیچیده آثار این آلبوم را در اجراهای زنده بازآفرینی کند، ستاپ بسیار ساده گیتار خود را کمی تغییر داد و دو پدال از برند لاین سیکس (Line 6) را به آن اضافه کرد: یک پدال MM–۴ برای افکت ماژولیشن و یک پدال DL-4 برای افزودن افکت دیلی به صدای گیتار.

ادامه راهی درخشان

جلسات ضبط دو آلبوم آخر سیستم آو ا داون، یعنی Hypnotize و Mezmerize نیز بسیار مفید و پربازده بودند. در واقع، با اینکه این دو آلبوم با فاصله شش ماه از یکدیگر منتشر شده‌اند، آثار موجود در آنها همگی طی مجموعه‌ای از جلسات ضبط متوالی به تولید رسیده‌اند و می‌توان Hypnotize و Mezmerize را یک آلبوم دوگانه دانست.

در این دوران، صدای گیتار درن کمی تغییر کرد و حتی قدرتمندتر و عمیق‌تر از قبل شد. دلیل اصلی این امر، استفاده از یک هد امپلیفایر Marshall JMP دهه هفتادی بود که توسط دیو فریدمن (Dave Friedman) ارتقا یافته بود.

در همین زمان نیز مالاکیان دلباخته دو گیتار وینتج شد که تا به امروز نیز جزو سازهای محبوب او هستند: یک Gibson SG Standard تولید سال ۱۹۶۲ (یعنی زمانی که هنوز مدل SG را با نام Les Paul می‌شناختند) و یک Gibson ES-355 ساخت سال ۱۹۶۸.

درن در تورهای این دو آلبوم، ‌به‌شکلی گسترده از نسخه‌هایی مختلف از گیتار SG استفاده می‌کرد که مهم‌ترین‌های آنها را می‌توان دو نمونه از نوع ‘۶۱ Reissue، یکی به رنگ قرمز و دیگری به رنگ سفید، دانست.

پایان راه؟

در سال ۲۰۰۶، تنش‌های داخلی در SOAD، باعث توقف کامل فعالیت آن در دنیای موسیقی شد. پس از این، درن مالاکیان توجه خود را به پروژه شخصی خود، یعنی اسکارز آن برادوی (Scars On Broadway) منعطف کرد. او بخش‌هایی از وکال دو آلبوم آخر سیستم آو ا داون را اجرا کرده بود و در پروژه شخصی خود نیز نقش وکالیست را ایفا می‌کند.

در سال‌های اخیر، بحث فعالیت مجدد SOAD چندین بار توسط اعضای آن مطرح شده است و اولین قدم در این راستا را نیز می‌توان اجراهای زنده این گروه در سال ۲۰۱۱ دانست.

در تورهای سال ۲۰۲۵ و امسال این گروه، مالاکیان رویکرد خود در نوازندگی گیتار الکتریک را چندان تغییر نداده است؛ اما او چندین ساز جالب را به ستاپ خود افزوده است.

تمامی گیتارهای مالاکیان در این اجراها، سازهایی کاستوم با بدنه‌ای به رنگ مشکی و قطعات فلزی طلایی‌رنگ بودند. شاخص‌ترین این سازها را می‌توان دو گیتار Gibson Custom Shop SG، یک گیتار Flying V با هداستاک Les Paul Custom، دو نمونه جذاب از ES-355 (یکی با پیک‌گارد طلایی و دیگری با پیک‌گارد مشکی و سه پیکاپ) و از همه مهم‌تر، چند گیتار Ibanez Iceman کاستم شاپ دانست که یکی از آنها، سازی مشکی‌رنگ است و بریج Vibrola در آن نقشی تزئینی دارد! پیکاپ‌های نصب‌شده روی این مجموعه از گیتارها، اکثراً از نوع سیمور دانکن Pearly Gate یا Saturday Night Special هستند.

با نگاهی به سایر تجهیزات ستاپ مالاکیان، می‌توان با قاطعیت گفت که امپلیفایرها هنوز هم نقشی برجسته را در تُن گیتار او ایفا می‌کنند. او در این اجراها از دو جفت امپ فریدمن BE-50 Deluxe و BE-100 Deluxe بهره می‌گرفت و تنظیمات آنها را نیز به‌وسیله یک فوت‌کنترلر پیشرفته از نوع Voodoo Lab Ground Control Pro کنترل می‌کرد.

مالاکیان در ستاپ‌های اخیر خود نیز کماکان رویکردی کمینه‌گرایانه را در بحث افکت‌ها اتخاذ کرده بود و تنها دو پدال در ستاپ خود داشت که ممکن است شما نیز آنها را در مجموعه تجهیزات خود داشته باشید: یک پدال دیلی Boss و یک پدال فیزر MXR Phase 90.

سیستم آو ا داون قرار است در تاریخ اول آبان ماه، یک اجرای زنده در تگزاس انجام دهد و تور خود را تا تاریخ هجدهم بهمن ماه، در کشورهای استرالیا، برزیل و نیوزیلند ادامه دهد. این موارد، آخرین اجراهای زنده‌ای هستند که این گروه برای این تور اعلام کرده است و پس از آن، مشخص نیست که آیا باز هم شاهد حضور این هنرمندان در کنار یکدیگر روی استیج خواهیم بود یا خیر! از این رو، اگر طرفدار System of a Down هستید و امکان حضور در هر یک از این کشورها را دارید، پیشنهاد می‌کنیم شانس خود را برای دیدن اجرای این گروه از دست ندهید!

سخن آخر

امیدواریم که از این مطلب لذت برده باشید و اکنون، با رویکرد و تجهیزات یکی از مهم‌ترین نوازندگان گیتار الکتریک در سبک متال آشنایی بیشتری پیدا کرده باشید.

آیا شما تا به امروز سعی کرده‌اید تُن گیتار درن مالاکیان را بازسازی کنید؟ در این صورت، از چه تجهیزات و تنظیماتی در این راستا بهره گرفته‌اید؟ کدام‌یک از تجهیزات مورداستفاده درن مالاکیان در نوازندگی گیتار برایتان جذاب‌تر است و به چه دلیل به آن علاقه دارید؟ از شما دعوت می‌کنیم که پاسخ خود به این پرسش‌ها را در بخش نظرات همین مطلب، با ما و مخاطبان گیتار ایران در میان بگذارید.

در پایان، پیشنهاد می‌کنیم این اجرای جذاب از یکی از مشهورترین آثار System of a Down به نام Aerials را نیز تماشا کنید:

منبع: Thomann
نویسنده: Julien Bitoun