آموزش, سایر مقالات, مقالات
۵ قرارداد تأثیرگذار در تاریخ موسیقی
مه
بسیاری از افراد ترجیح میدهند که موسیقی را صرفاً شکلی از هنر و خلاقیت بدانند؛ یک جریان خلاقانه که نتیجه آن اثری زیباست. اما این رویکرد، برخی از وجوه مهم موسیقی امروزی را نادیده میگیرد.
ساخت موسیقی بهخودیخود یک فرایند آزادانه است که در آن، موزیسینها وارد یک جریان خلاقانه میشوند و در نهایت، یک اثر هنری را پدید میآورند. اما انتشار حسابشده این اثر هنری و رساندن آن به گوش افراد در سراسر دنیا، فرایند سادهای نیست و نیازمند طی مراحلی پیچیده با ماهیتی به دور از هنر است.
برای انتشار موسیقی، شما نیاز به تدوین قراردادهایی جدی و کامل دارید که در آنها مواردی همچون میزان آزادی هنرمندان در فرایند تولید، نحوه بازاریابی، بودجه مورد نیاز برای ساخت اثر و شرایط اجراهای زنده مشخص خواهند شد.
بدون چنین قراردادهایی شاید موسیقی بهعنوان یک اثر هنری پدید آید، اما رسیدن آن به گوش مخاطبان گسترده تقریباً غیرممکن است.
بهعلاوه، این توافقنامههای قانونی و قراردادهای رسمی، حد و مرز محتوای قابلتولید توسط هنرمند را نیز تعیین میکنند! شاید کمی عجیب به نظر برسد، اما موزیسینهای بسیاری در طول تاریخ وجود داشتهاند که برای ساخت اثری که چندان باب میل لیبل یا همان کارفرمایشان نبوده است، تصمیم به فسخ قرارداد خود با لیبل یا تغییر مفاد آن گرفتهاند! این قبیل آهنگها و آلبومها، معمولاً آثاری بحثبرانگیز بودهاند که تأثیری قابلتوجه بر صنعت موسیقی گذاشتهاند.
ماهیت یک قرارداد طولانیمدت میان یک موزیسین و یک لیبل موسیقی، بسیار کسلکننده است؛ اما نمیتوان انکار کرد که بدون وجود چنین پدیدهای و در کل ابعاد تجاری انتشار موسیقی، احتمالاً دنیای هنر نیز بسیار متفاوت از امروز میبود و بخش اعظم آثاری که از شنیدن آنها لذت میبریم، هیچگاه تولید نمیشدند.
با توجه به نقش برجسته قراردادهای موسیقی در صحنه موسیقی، تصمیم گرفتیم تا پنج مورد از مهمترین قراردادهایی که در تاریخ موسیقی معاصر منعقد شدهاند را به شما معرفی کنیم.
۵- برایان اپستین و اد سالیوان
در ماه نوامبر سال ۱۹۶۳، برایان اپستین (Brian Epstein) قراردادی را با مجری تلویزیون، اد سالیوان (Ed Sullivan) برای حضور گروه بیتلز (The Beatles) در سه برنامه او امضا کرد.
در آن زمان، سالیوان که در برنامه تلویزیونی خود از موزیسینهای بااستعداد بیشماری میزبانی کرده بود، این قرارداد را نیز همچون یک قرارداد عادی میدید؛ اما حضور بیتلز در برنامه سالیوان، تأثیری فراتر از انتظار را در زندگی کاری هر دو طرف این قرارداد داشت.
حاصل این قرارداد، اجرایی بود که خود بهتنهایی جریان بسیار مهم بریتیش اینویژن (British Invasion) را در دنیای موسیقی به راه انداخت. (اگر با این پدیده فرهنگی آشنایی ندارید، پیشنهاد میکنیم ویدئوی «نفوذ بریتانیایی: ورود موسیقی بریتانیا به موج اصلی آمریکا» را در کانال گیتارایران تماشا کنید.)
اجرای بیتلز در برنامه تلویزیونی اد سالیوان (The Ed Sullivan Show)، باعث شکلگیری یکی از بزرگترین و مهمترین جریانهای موسیقی در تاریخ شد.
این اجرا نهتنها شهرتی چشمگیر را در مدتی کوتاه برای بیتلز به ارمغان آورد، بلکه به سایر گروههای موسیقی انگلیسی کمک کرد که راه فتح بازار موسیقی ایالات متحده آمریکا را بیابند!
اندرو لوگ اولدهم (Andrew Loog Oldham)، پرودوسر و نویسنده مشهور انگلیسی درباره حضور فراموشنشدنی بیتلز در برنامه اد سالیوان گفته است: «پیش از اینکه گروه بیتلز در ماه فوریه سال ۱۹۶۴ در برنامه اد سالیوان حاضر شود، گروههای موسیقی انگلیسی هیچکدام (از لحاظ تجاری) آینده روشنی نداشتند. در واقع، این اتفاق را میتوان یک نقطه عطف دانست که طوفانی عظیم را در صنعت موسیقی جهان به پا کرد. این اجرا، مسیری که یک گروه موسیقی در انگلیس میتواند به سوی موفقیت تجاری طی کند را بهکلی دگرگون ساخت و در این اتفاق نیز همچون بسیاری دیگر از اتفاقات حوزه موسیقی، گروه بیتلز پیشرو بود! در دنیای موسیقی، حساب بیتلز از هر گروه موسیقی دیگری در تاریخ جداست!»
۴- استیوی واندر و Motown
لیبل مشهور موسیقی موتاون (Motown)، راز ساخت آثار موسیقی فراموشنشدنی را بهتر از هر لیبلی میداند.
این لیبل که در گذشته Hitsville USA نامیده میشد، از آغاز فعالیت خود میزبان چندی از خوشفکرترین موزیسینها بوده است و آثاری بسیار موفق را با همکاری این موزیسینها منتشر کرده است. اما در پس این موفقیت، مشکلاتی نیز در این لیبل بهظاهر بینقص وجود داشت که باعث دوری برخی از هنرمندان مشهور از آن شد. یکی از مهمترین این مشکلات، محدودیت و کمبود آزادی هنرمندان فعال در این لیبل در روند تولید اثر و مالکیت آنها بر روی این آثار بود.
از طرفی، قوانین سختگیرانه موتاون، با هدف ساخت موسیقی برای تمامی سلایق در نظر گرفته شده بودند و آثار منتشرشده توسط این لیبل نیز به این دلیل موفق بودند که با در نظر گرفتن سلیقه اکثریت جامعه ساخته شده بودند. از طرف دیگر، همین رویکرد باعث شده بود که برخی از هنرمندان فعال در موتاون، در ساخت موسیقی احساس محدودیت کنند و مشتاق به درنوردیدن مرزهای تنگ و سختگیرانه مشخصشده در آن شوند.
استیوی واندر (Stevie Wonder)، خواننده و آهنگساز مشهور سعی داشت تا با این قوانین سختگیرانه مبارزه کند و طی همین مبارزه، توانست قراردادی تاریخی را با موتاون منعقد کند که نهتنها تأثیری اساسی در رویکرد موتاون بهعنوان یک لیبل موسیقی داشت، بلکه صحنه موسیقی در آن زمان را نیز دستخوش تحولی جدی کرد.
مبلغ پرداختی به واندر طی این قرارداد ۳۷ میلیون دلار بود و میتوان آن را اولین قرارداد موتاون دانست که در آن، موزیسین اختیار تام و کامل بر فرایند ساخت موسیقی خود داشت.
این قرارداد امکان ساخت آثاری افسانهای را به استیوی واندر داد و ساخت مهمترین آلبوم او، یعنی Songs in the Key of Life را به دنبال داشت.
۳- Prince و برادران وارنر
یکی از بزرگترین جنگها میان موزیسینها و لیبل کارفرمایشان، بین پرینس (Prince) و لیبل برادران وارنر (Warner Bros) رخ داده است!
این کشمکش علنی میان پرینس و برادران وارنر، به این دلیل آغاز شد که پرینس کنترل کاملتری را بر فرایند خلاقانه تولید موسیقی خود و مسیر خود بهعنوان یک موزیسین از این کمپانی طلب میکرد. از آن سو، کمپانی برادران وارنر نیز اعتقاد داشت که قراردادش با پرینس بهطور رسمی به امضا رسیده است و از این رو، تمایلی به ایجاد تغییرات در آن نداشت. اما پرینس کماکان حس میکرد که این قرارداد، محدودیتهایی ناعادلانه را بر کار او اعمال میکند.
در نتیجه این درگیری طولانی، پرینس نام خود را به یک علامت غیرقابل خواندن تغییر داد (که باعث شد مجلات او را «هنرمندی که سابقاً با نام پرینس شناخته میشد» بخوانند!) تا از بند این قرارداد خارج شود.
اما این قرارداد با وجود نارضایتی بسیاری که برای پرینس به بار آورد، تأثیری مثبت بر صنعت موسیقی و رویکرد گردانندگان آن داشت.
هنرمندان تازهکار تا پیش از این هیچگاه به محدودیتهایی که لیبل ممکن است بر فرایند خلاقانه کارشان اعمال کند، توجه نکرده بودند؛ اما پس از این درگیری، این افراد نیز از این محدودیتها آگاه شدند.
در واقع، کشمکش میان پرینس و برادران وارنر احتمالاً به بسیاری از موزیسینها کمک کرده است که توسط لیبلهای موسیقی مورد سوءاستفاده قرار نگیرند.
۲- الویس پریسلی و RCA
بدون شک این مطلب بدون اشاره به قراردادی که شروعکننده جریان راک اند رول (rock ‘n’ roll) بوده است، ارزشی نخواهد داشت!
باید به این نکته اشاره کنیم که پیش از ظهور الویس پریسلی (Elvis Presley)، تصور مردم از اینکه یک موزیسین تا چه حد میتواند مشهور شود، بسیار متفاوت از امروز بود. در واقع، پیش از الویس نیز موسیقی نقشی اساسی در دنیا داشت، اما هنوز هیچ چهرهای در آن ظهور نکرده بود که بتوان به معنای واقعی او را یک «ستاره» خواند.
قراردادی که الویس با کمپانی آرسیای (RCA) به امضا رساند، تمامی معادلات را در دنیای موسیقی تغییر داد. مبلغی که طی این قرارداد به الویس پرداخت میشد، ۳۵۰۰۰ دلار بود که امروزه شاید مبلغی ناچیز برای چنین قراردادی به شمار رود، اما در آن زمان رقمی بیسابقه محسوب میشد.
این میزان از پول، مبلغی بود که کمپانی RCA برای خرید قرارداد الویس از کمپانی سان رکوردز (Sun Records)، لیبل قبلی این موزیسین افسانهای، پرداخت کرد.
این تغییر مالکیت مهم، ساخت اولین آلبوم الویس را به دنبال داشت که به یک آلبوم بسیار موفق در سراسر دنیا تبدیل شد و شهرتی جهانی را برای الویس به ارمغان آورد.
در واقع، این آلبوم بهحدی باعث محبوبیت الویس شد که صنعت موسیقی تغییر کرد و تصور مردم از یک هنرمند مشهور و میزان شهرت او را بهکلی دگرگون ساخت.
۱- توافق بیتلز
اما در نهایت به مهمترین قرارداد تاریخ موسیقی معاصر میرسیم که مجدداً به گروه موسیقی بیتلز مربوط میشود؛ گروهی که شاید میلیونها نفر را در تاریخ به سوی آهنگسازی، خوانندگی، نوازندگی انواع گیتار و سازهای دیگر کشانده باشد و تأثیری انکارناپذیر بر هنر روزگار ما گذاشته است.
زمانی که گروه موسیقی بیتلز منحل شد و اعضای آن از یکدیگر جدا شدند، دنیای موسیقی به لرزه درآمد و این خبر به گوش مردم سراسر دنیا رسید. اما طرفداران بیتلز انتظار رخ دادن چنین اتفاقی را دیر یا زود داشتند؛ زیرا اعضای این گروه به دنبال تفاوتهای رویکردی خود در زمینه موسیقی، بهشکلی مشهود در حال فاصله گرفتن از یکدیگر بودند و جدا شدن آنها، امری کاملاً قابلانتظار و منطقی بود.
اما با این وجود، سؤالی که پیش میآید این است که چگونه میتوان بزرگترین گروه موسیقی دنیا را منحل ساخت؟ در پاسخ باید بگوییم که برای انجام این کار، به یک قرارداد لازمالاجرای دوطرفه نیاز خواهید داشت!
این قرارداد که جدایی اعضای گروه بیتلز از یکدیگر را ممکن ساخت، بهشکل عامیانه با نام «توافق بیتلز» یا «The Beatles Agreement» شناخته میشود و میتوان آن را مهمترین قرارداد تاریخ موسیقی دانست.
این قرارداد با این هدف تدوین شده بود که شراکت قانونی میان اعضای گروه بیتلز را بهشکل رسمی به پایان برساند و به هر عضو این گروه امکان فعالیت بهعنوان یک هنرمند مستقل را بدهد.
«توافق بیتلز» از این جهت شاخص است که نهتنها فعالیت گروه بیتلز را رسماً خاتمه داد، بلکه آغازکننده فعالیت فردی هر یک از اعضای آن در حوزه موسیقی نیز بود.
منبع: Far Out Magazine
نویسنده: Dale Maplethorpe
مترجم: امیر تولی