آموزش, مقالات, مقالات درامز
۱۱ ساز کوبهای مناسب برای استفاده در صدادرمانی
مارس
در دنیای مدرن که پر است از سروصداهای ناخوشایند و استرسهای گوناگون، اختصاص دادن لحظاتی به آرامش و درمان روح در روز، امری الزامی برای سلامت ماست. صدادرمانی یکی از روشهای کسب آرامش است که در طی چند سال اخیر محبوبیت آن در سراسر جهان بهعنوان راهی مؤثر برای آرام کردن ذهن، بدن و روح، افزایش پیدا کرده است.
امروزه، بازه وسیعی از سازهای کوبهای یا همان پرکاشنها وجود دارند که میتوانند برای صدادرمانی مورد استفاده قرار بگیرند. از محبوبترینهای این سازها میتوان به کاسههای آوازخوان تبتی و هنگ درام اشاره کرد. البته این دو ساز، تنها سازهای مناسب برای صدادرمانی نیستند و میتوان حداقل ده نمونه ساز دیگر را نام برد که صدای آنها میتواند آرامشبخش باشد.
با وجود اینکه تنوع سازهای مناسب برای صدادرمانی بسیار وسیع است، اما اکثر این سازها چندان مشهور نیستند. از این رو، تصمیم گرفتیم که طی این مطلب، یازده نمونه از بهترین سازهای کوبهای برای استفاده در صدادرمانی را به شما معرفی کنیم و صدا و تاریخچه آنها را نیز بهشکلی اجمالی توضیح دهیم. این سازها قرنهاست که مورد توجه و احترام افراد فعال در حوزههای مدیتیشن و صدادرمانی قرار گرفتهاند و میتوانند با صدای منحصربهفردشان، آرامش و توازنی بینظیر را به زندگی ما بیفزایند.
پس چه یک موزیسین باشید و چه یک فرد عادی که صرفاً به دنبال کسب آرامش از صدای سازهاست، مطالعه این راهنما میتواند برای شما سودمند باشد.
اما پیش از اینکه به اصل مطلب بپردازیم، باید بگوییم که ما فایده هیچیک از این سازها را در درمان حقیقی مشکلات فیزیکی یا روانی افراد تأیید نمیکنیم و انتشار این مطلب تنها با هدف معرفی چندی از مشهورترین سازهایی صورت گرفته است که به ادعای افراد فعال در حوزه مدیتیشن و صدادرمانی، میتوانند در بهبود وضعیت فیزیکی و روحی افراد مؤثر باشند.
درام استیل زبانهدار
درام استیل زبانهدار (Steel Tongue Drum) یک ساز کوبهای متفاوت و خاص است. بخش اصلی این ساز، یک محفظه فولادی توخالی و گرد است که چند زبانه بر روی آن بریده شده است. با ضربه زدن به این زبانهها، میتوانید آنها را به ارتعاش درآورید و بدین شکل، اصواتی پرطنین و آرامشبخش تولید کنید.
برای نواختن درام استیل زبانهدار، باید از چوبهای سرگِرد که در نواختن سازهایی همچون بلز (bells) نیز استفاده میشود، بهره بگیرید. بدیهی است که هر یک از زبانههای این ساز، نت و فرکانسی مختلف را تولید میکنند و میتوانید با نواختن آنها در ترتیبهای مختلف، ملودیهایی جالب بنوازید. نواختن این ساز کوبهای بسیار آسان است و میتوانید علاوه بر استفاده از آن در صدادرمانی، از صدای آن الهام بگیرید و ایدههای موسیقایی جالبی را اجرا کنید.
درامهای استیل زبانهدار اندازهای جمعوجور و قیمتی بسیار مناسب دارند و میتوان آنها را با بودجهای محدود خریداری کرد و در تقریباً هر شرایطی مورد استفاده قرار داد. از مناسبترین موارد استفاده از این ساز میتوان به جلسات صدادرمانی، کلاسهای یوگا و کمپهای مدیتیشن اشاره کرد.
هنگ درام
هنگ درام که بعضاً با نامهای هندپن درام (Handpan Drum) یا اسپیس درام (Space Drum) نیز شناخته میشود، یک ساز کوبهای است که بهلطف صدای زیبا، آرامشبخش و ملودیک خود، در طی سالهای اخیر به محبوبیتی حیرتآور در میان جوانان رسیده است. این ساز ظاهری شبیه به سفینههای فضایی فیلمهای علمی-تخیلی قدیمی دارد و بخش رویی آن دارای فرورفتگیهایی است که با ضربه زدن به هر یک از آنها، میتوان نتهایی مختلف را نواخت.
برای نواختن هنگ درام، باید با استفاده از دست و انگشتان خود، به نقاطی مختلف از سطح رویی ساز ضربه بزنید. هنگ درامها در گامهایی مختلف کوک میشوند که هر یک میتواند در آن گام مشخص، ترکیبی آرامشبخش از هارمونیها را تولید کند.
امروزه، هنگ درام از محبوبیت فوقالعادهای در میان قشری وسیع از جامعه برخوردار است و سازی بسیار الهامبخش است که میتواند تجربه موسیقایی جذابی را به نوازنده و شنونده ارائه کند.
همچنین این ساز نیز همچون درام استیل زبانهدار، بهلطف صدای ملودیک و اندازه کوچک خود، در بازهای بسیار وسیع از شرایط قابل استفاده است و میتوان علاوه بر بهرهگیری از آن در جلسات مدیتیشن و صدادرمانی، صدای آن را ضبط کرده و برای ساخت موسیقی مورد استفاده قرار داد.
دایره
دایره یا فریم درام (frame drum) یک ساز بسیار قدیمی است که از یک قالب دایرهایشکل و یک پوست تشکیل شده است. این ساز را میتوان یکی از بدویترین و اولین نمونههای طبل دانست و اولین نمونه آن، احتمالاً هزاران سال پیش ابداع شده است.
دایره در پروسه صدادرمانی برای نواختن الگوهای ریتمیک و تنهای طنیناندازی استفاده میشود که میتوانند آرامش شما را افزایش دهند. این ساز کوبهای، معمولاً از طریق کوبیدن دست به بخش پوست آن نواخته میشود؛ اما برخی از افراد، چوبی نرم را نیز در کنار دست خود برای نواختن آن مورد استفاده قرار میدهند.
کاسه آوازخوان تبتی
یکی از محبوبترین سازهایی که در صدادرمانی مورد استفاده قرار میگیرد، کاسه تبتی است. این ساز، شکلی جالب و متفاوت از سازهای کوبهای است که همانطور که از نامش پیداست، از منطقه هیمالیا و بهطور خاص، تبت، نپال و بخشهایی از هند برخاسته است.
کاسههای آوازخوان از آلیاژهای مختلف فلز ساخته میشوند که معمولاً مس ترکیب غالب آن است و صدایی طنینانداز و بسیار جالب، در فرکانسی مشخص تولید میکنند.
برای نواختن کاسه تبتی، باید یک شیء سنگی یا چوبی ویژه که شکلی شبیه به هاون دارد را به دور بدنه کاسه بکشید و چندین دور این وسیله را در دور کاسه بچرخانید. پس از این، کاسه یک صدای ممتد هارمونیک و پرطنین تولید میکند که میتواند القاگر آرامش برای شنونده باشد.
کاسه تبتی اکنون قرنهاست که در مصارف درمانی مختلف برای آرامش بخشیدن به افراد، کاهش استرس آنها و بازگشت توازن به بدن و ذهن مورد استفاده قرار میگیرد.
ساز باران
ساز باران یا ریناستیک (rainstick)، یک ساز کوبهای بسیار جالب است که میتواند بهواسطه ساختار ویژه خود، صدایی شبیه به صدای باران تولید کند. این ساز از یک لوله بلند توخالی تشکیل شده است که با مقداری سنگ ریزه یا دانه گیاههای مختلف پر شده است.
صدای لطیف و ریتمیک تولیدشده توسط ساز باران، آن را به گزینهای بسیار مفید در صدادرمانی تبدیل میکند و باعث میشود که نوازنده و شنوندگان، از آن آرامش کسب کنند؛ آرامشی که فقط با صدای باران قابلتجربه است!
صدای باران از دیرباز به ماهیت آرامشبخش خود مشهور بوده است و بسیاری آن را یک عنصر طبیعی بسیار مؤثر در تازهسازی روح و روان میدانند. به عقیده طرفداران این ساز، صدای باران حس پاکی و صلح را به انسان منتقل میکند و شنونده را به فضایی آرام و طبیعی، خالی از هرگونه استرس و دغدغههای روزمره میبرد.
سنج تینگشا
سنج یا زنگوله تینگشا، سازی ساده متشکل از دو سنج برنجی کوچک است که در یک دست جای میگیرد و میتوان با آن صدایی مشخص و شفاف را تولید کرد.
زمانی که دو سنج تینگشا با یکدیگر برخورد میکنند، صدایی قدرتمند تولید میکنند که طبق ادعای برخی از افراد فعال در زمینه صدادرمانی، امکان تجربه مدیتیشنی بسیار مفیدتر و عمیقتر را برای انسان فراهم میکند.
این ساز روش نوازندگی و قابلیت حمل بسیار آسانی دارد و بهلطف این ویژگیها نیز به انتخابی محبوب برای کسانی تبدیل شده است که به دنبال یک ساز ساده اما مؤثر برای آرامسازی ذهن و دستیابی به آرامش درونی هستند.
اگر میخواهید فضایی که در آن حضور دارید را با آرامش پر کنید، سنج تینگشا گزینهای عالی برای شماست.
کاسه کریستال کوارتز
کاسه کریستالی کوارتز که به کاسه کریستالی آوازخوان نیز مشهور است، ساختاری شبیه به کاسه تبتی دارد و میتوانید با ضربه زدن به بدنه آن بهوسیله یک چوب یا با کشیدن مضرابی ویژه بر روی لبه آن، به تولید صدا بپردازید.
این ساز از کریستال کوارتز خالص و سایر سنگهای مشابه ساخته میشود و به همین دلیل میتواند صدایی با ماهیت و طنینی بیبدیل تولید کند.
کاسههای آوازخوان کوارتز، در صدادرمانی بسیار محبوب هستند و صدایی قدرتمند و غالب تولید میکنند که به عمق بدن و روح شنونده نفوذ میکند. در واقع، زمانی که یک کاسه کوارتزی را مینوازید، این ساز ارتعاشاتی بسیار غنی از هارمونیهای گوناگون را در نتی خاص تولید میکند که میتواند تأثیری عمیق بر ذهن شما داشته باشد.
کاسههای آوازخوان کوارتز امروزه محبوبیتی بسیار در سراسر دنیا پیدا کردهاند و بیشتر در جلسات مدیتیشن و اشکال دیگر صدادرمانی مورد استفاده قرار میگیرند.
بادزنگ
بادزنگ مجموعهای از لولهها یا میلههای فلزی است که به یک تکه چوب آویزان شدهاند و با وزش باد و حرکت، با یکدیگر برخورد میکنند و صدایی جالب تولید میکنند. این ساز معمولاً در فضاهای بیرونی خانه، همچون ایوان یا حیاط نصب میشود تا وزش باد را به ساکنین خانه اطلاع دهد. اما شما میتوانید بادزنگ را در داخل خانه و در نزدیکی پنجره نصب کنید تا زمانی که پنجره را باز میکنید، صدای وزش باد به آن و برخورد زنگها به یکدیگر را در خانه نیز بشنوید.
صدای زنگدار لطیف و آرامی که توسط میلههای بادزنگ تولید میشود، میتواند فضایی بسیار آرامشبخش را حاصل کند که حضور در آن برای اکثر افراد جذاب و لذتبخش است.
ملودیها و اصواتی که توسط بادزنگها تولید میشوند، بسیار به اصوات موجود در طبیعت، همچون خشخش برگها و جریان آب شباهت دارند. این شباهت باعث میشود که با شنیدن صدای بادزنگ، آرامش و نظمی عمیق را حس کنید.
کالیمبا
کالیمبا که با نامهای پیانوی شستی یا مبیرا (mbira) نیز شناخته میشود، یک ساز ملودیک است که در قاره آفریقا متولد شده است. ساختار این ساز از رزوناتور چوبی یا فلزی تشکیل شده است که میلههایی فلزی و نازک بر روی آن قرار گرفتهاند. با نواختن این میلهها بهوسیله انگشتان خود، میتوانید نتهایی مختلف را تولید کنید.
کالیمبا صدایی متفاوت و سحرآمیز تولید میکند که از نظر بسیاری از افراد، میتواند به صدای بادزنگ و جعبه موسیقی شبیه باشد. صدای کالیمبا معمولاً لطیف و در عین حال پُرطنین است. هر یک از میلههای فلزی موجود بر روی این ساز، فرکانس و نتی متفاوت را تولید میکند و به این شکل، امکان نواختن هارمونیها و ملودیهایی زیبا را به شما میدهد.
صدای کالیمبا حس آسودگی و حتی کمی نوستالژی را به شنونده القا میکند. بهطور کلی، صدای این ساز بسیار آرامشبخش و گوشنواز است و یادگیری آن نیز اصلاً کار دشواری نیست.
دیاپازون
دیاپازون، سازی کوچک از جنس فلز است که پس از برخورد با سطوح مختلف، صدایی در یک فرکانس و نت مشخص تولید میکند. طبق باور بسیاری از متخصصین حوزه صدادرمانی، ارتعاشات این ساز میتواند خاصیتی درمانی و آرامشبخش داشته باشد.
برای استفاده از دیاپازون و نواختن آن، تنها کافیست آن را به یک سطح یا حتی دست خود بزنید تا آن را به ارتعاش بیندازید.
هارپ
و اما به آخرین و شاید جذابترین سازی که قصد داریم در این مطلب به شما معرفی کنیم، میرسیم! هارپ یا همان چنگ با وجود اینکه به هیچ وجه یک ساز کوبهای به شمار نمیرود، اما صدایی بسیار زیبا و سحرآمیز تولید میکند و میتواند بهخوبی در دستهبندی سازهای مناسب برای صدادرمانی جای بگیرد.
هارپ صدایی بسیار لطیف و ملودیک تولید میکند که میتوان آن را چیزی در میان صدای پیانو و گیتار کلاسیک دانست. همین صدای لطیف و استثنایی باعث شده است که این ساز در بسیاری از قصهها و افسانهها، بهعنوان ساز فرشتگان معرفی شود.
برای نواختن هارپ، باید در پشت آن قرار بگیرید و سیمهای آن را با دستهای خود بنوازید. البته که نواختن این ساز برخلاف سایر سازهای معرفیشده در این مطلب، اصلاً آسان نیست و به لرزه درآوردن سیمهای ضخیم آن بهشکل صحیح، نیازمند تمرین و مهارت قابلتوجه است. در واقع، هارپ یک ساز زهی تمامعیار است و برای آموختن نحوه نوازندگی آن، باید به سراغ یک استاد باتجربه بروید و سالها زمان صرف کنید.
ملودیهای نواختهشده به وسیله هارپ، ماهیتی بسیار آرامشبخش و فرادنیایی دارند و میتوانند باعث بروز احساساتی بسیار قوی در انسان بشوند و فضایی بسیار پاک و آرام را در محیط قرارگیری خود حاصل کنند که رسیدن به آرامش در آن بسیار آسانتر است.
چه بخواهید از هارپ برای کسب آرامش شخصی بهره بگیرید و چه بخواهید بهعنوان یک مربی صدادرمانی و مدیتیشن، این ساز را در جلسات درمانی مورد استفاده قرار دهید، اصوات ملودیک بسیار زیبای هارپ میتواند آرامشی بیبدیل را برای شما و شنوندگان به ارمغان بیاورد.
مزایای استفاده از سازهای صدادرمانی
صدادرمانی یک رویه کهن است که در آن از ارتعاشات و فرکانسهای صدا برای افزایش آرامش و کاهش استرس افراد بهره میگیرند. بر اساس ادعای افراد فعال در این عرصه، چندی از مزایای استفاده از سازهای مخصوص صدادرمانی بهشرح زیر هستند:
آرامش و کاهش استرس: اصوات و ارتعاشات آرامشبخش تولیدشده توسط برخی از سازها، استرس شما را بهشکلی بسیار سریع و مؤثر کاهش میدهند.
افزایش تحمل درد: برخی از اصوات با افزایش ترشح اندورفینها و تحریک مکانیزمهای بهبود طبیعی بدن، درد و ناراحتی را در آن کاهش میدهند.
بهبود کیفیت خواب: بعضی از سازها، صدایی آرامشبخش و ویژه تولید میکنند و فضایی بسیار آرام را رقم میزنند. آرامشی که صدای این دسته از سازها به ارمغان میآورند، میتواند کیفیت خواب را بهبود دهد و به فرد در شکست دادن بیماریهایی همچون بیخوابی و مشکلات مشابه کمک کند.
الهامگیری و تحریک خلاقیت: نواختن سازهای مخصوص صدادرمانی میتواند بسیار الهامبخش باشد. در واقع، شما میتوانید با نواختن این دسته از پرکاشنها، خلاقیت خود را تحریک کنید، به ذهن خود برای خلق آثار هنری نظم ببخشید و به این شکل، ایدهها و مسیرهایی جدید را برای پیشرفت بیابید.
امیدواریم که از مطالعه این مطلب لذت برده باشید و با بهرهگیری از سازهای معرفیشده در آن، ذهن و روح خود را آرام کنید و کیفیت زندگی خود را بهبود دهید.
آیا شما تابهحال تجربه نواختن یا شنیدن صدای هیچیک از سازهای معرفیشده در این مطلب را داشتهاید؟ در این صورت، آیا این تجربه برای شما لذتبخش بوده است و آیا در حین آن یا پس از آن، تأثیری مشهود را در سلامت و آرامش روح و روان خود حس کردهاید؟ از نظر شما، آیا صدای یک ساز و ارتعاشات آن واقعاً میتواند باعث بهبود وضعیت روحی شود؟ از شما دعوت میکنیم که پاسخ خود به این سوالات را در بخش نظرات همین مطلب، با ما و مخاطبین گیتار ایران در میان بگذارید.
منبع: Drum Helper
نویسنده: Gideon Waxman